Dostępność produktów i usług. Jakich zmian potrzebują konsumenci?


Czarno-biała ilustracja przedstawiająca uśmiechniętą osobę trzymającą wielki wykrzyknik. Osoba unosi palec wskazujący, sygnalizując przekazywanie ważnej informacji, wskazówki lub porady. Grafika symbolizuje edukację, informowanie i dzielenie się wiedzą.

Czy nowe przepisy poprawiły dostępność produktów i usług dla konsumentów ze szczególnymi potrzebami? Jakie bariery pozostały i co należy zmienić? O tym rozmawiano 20 października 2026 r. w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. W seminarium uczestniczyła Hanna Pasterny z CRIS.

Spotkanie „Dostępność produktów i usług dla konsumentów ze szczególnymi potrzebami w świetle prawa unijnego” połączyło perspektywy instytucji, podmiotów odpowiedzialnych za zapewnianie dostępności oraz samych konsumentów. Uczestnicy dzielili się doświadczeniami i przedstawiali propozycje rozwiązań.

Krzysztof Kotyniewicz z Polskiego Związku Głuchych apelował o skuteczniejsze egzekwowanie obowiązków i wskazywał na brak informacji w polskim języku migowym, także dotyczących zagrożeń. Monika Zima-Parjaszewska z PSONI podkreślała potrzebę tworzenia tekstów łatwych do czytania i zrozumienia (ETR) wspólnie z osobami z niepełnosprawnością intelektualną.

Sylwia Kowalska z Fundacji Autism Team postulowała udział samorzeczników w projektowaniu rozwiązań i większą uwagę na bariery sensoryczne oraz komunikacyjne. Marzena Rudnicka z Krajowego Instytutu Gospodarki Senioralnej zachęcała do angażowania osób w różnym wieku w projektowanie i testowanie usług. Mateusz Różański wskazywał na znaczenie prostego języka i opierania komunikacji na badaniach zamiast uogólnień.

Hanna Pasterny przedstawiła perspektywę osób niewidomych. Wskazała m.in. na niedostępne aktualizacje aplikacji, kody obrazkowe oraz uzależnianie dostępu do usług od posiadania smartfona. Postulowała pilną nowelizację ustawy i otwarty katalog produktów oraz usług, obejmujący również nowe technologie. Apelowała o korzystanie z wiedzy osób z niepełnosprawnościami już podczas projektowania rozwiązań i zabezpieczanie środków na ekspercką ocenę dostępności. Podkreśliła, że poprawa nie zawsze wymaga dużych nakładów – często potrzebne są większa uważność i uwzględnienie doświadczeń użytkowników. „Niech instytucje państwowe dadzą przykład” – zaapelowała.

W części poświęconej wdrażaniu przepisów Marta Wenclewska z Biura Rzecznika Finansowego podkreślała potrzebę szkolenia pracowników i traktowania skarg jako wskazówek do poprawy usług. Dariusz Ołdak z UKE wskazywał na edukację przedsiębiorców i konsumentów, a Izabela Wesołowska przypominała o pomocy rzeczników konsumentów.

Podsumowując seminarium, zastępczyni RPO Anna Błaszczak-Banasiak podkreśliła znaczenie dialogu, współpracy i udziału użytkowników w projektowaniu produktów oraz usług.

Logotypy programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027: Fundusze Europejskie, Rzeczpospolita Polska, Unia Europejska oraz Województwo Śląskie. Artykuł powstał w ramach projektu „Mosty Współpracy”, który jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027. Działanie FESL. 07.12 – Rozwój dialogu obywatelskiego.