Jak zorganizować wolontariat w szkole, żeby młodzi ludzie chcieli się angażować i utrzymywali tę aktywność przez dłuższy czas? Uważam, że najważniejsze jest stworzenie warunków, w których uczniowie mogą współdecydować o działaniach, rozumieją ich sens i otrzymują wsparcie dorosłych.
Podstawą wolontariatu jest dobrowolność. Uczniowie powinni mieć możliwość świadomego wyboru, czy i w jaki sposób chcą pomagać. Działają bez wynagrodzenia, ale sami również odnoszą korzyści. Zdobywają doświadczenie, rozwijają zainteresowania, uczą się współpracy i poznają ludzi. Pomaganie innym może być dla nich okazją do odkrycia własnych umiejętności.
Organizację szkolnego klubu wolontariatu warto rozpocząć od wyłonienia koordynatora i rozpoznania potrzeb. Taka „mapa potrzeb” pomaga zobaczyć, komu i w jaki sposób można pomóc zarówno w szkole, jak i w lokalnym środowisku. Warto przyjrzeć się działającym w okolicy organizacjom i instytucjom oraz sprawdzić możliwości współpracy.
Plan działań powinni współtworzyć uczniowie. Podczas szkoleń podkreślam, że bardzo istotne jest, by mogli zgłaszać własne pomysły i wybierać inicjatywy, których chcą się podjąć. Rolą koordynatora jest pomóc im przełożyć te pomysły na konkretne zadania. Wspólnie trzeba ustalić cel, odbiorców, harmonogram i podział odpowiedzialności. Dzięki temu młodzi ludzie uczą się również planowania i prowadzenia własnych projektów.
Równie ważne jest odpowiedzialne przygotowanie wolontariatu od strony organizacyjnej. Jasne zasady współpracy, odpowiednio dobrane zadania, kwestie porozumień i ubezpieczenia oraz przygotowanie do bezpiecznego działania pomagają zadbać o uczestników. Uczniowie powinni rozumieć swoje prawa i obowiązki oraz wiedzieć, do kogo mogą zwrócić się z pytaniem lub problemem.
Uruchomienie klubu to początek pracy. Koordynator powinien regularnie spotykać się z wolontariuszami, pomagać im rozwiązywać trudności i wspierać rozwój ich umiejętności. Działania pomocowe bywają obciążające, dlatego potrzebna jest także przestrzeń do rozmowy o zmęczeniu, konfliktach czy trudnych doświadczeniach.
Duże znaczenie ma docenianie zaangażowania. Po każdej inicjatywie warto znaleźć czas na podsumowanie i podziękowanie uczestnikom. Indywidualna pochwała, list do rodziców czy możliwość udziału w szkoleniu pokazują, że dostrzegamy pracę konkretnej osoby. Ważne, aby uczniowie widzieli efekty swoich działań i wiedzieli, że ich wysiłek ma znaczenie.
Warto też korzystać ze wsparcia organizacji społecznych i centrów wolontariatu. Współpraca może pomóc w zdobywaniu wiedzy, znajdowaniu partnerów i szukaniu środków na inicjatywy. Chciałabym, żeby szkolny wolontariat był trwałą częścią życia szkoły, w której młodzi ludzie rozwijają wrażliwość, podejmują odpowiedzialność i nabierają odwagi do działania na rzecz innych.
Kamila Porwoł
Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych CRIS
Koordynatorka wolontariatu
e-mail: kamila.porwol@cris.org.pl
Artykuł powstał w ramach projektu „Mosty Współpracy”, który jest dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021-2027. Działanie FESL. 07.12 – Rozwój dialogu obywatelskiego.